Verdieping onderliggend verandermodel

Ecosysteem Ontwikkeling

In de realisatie van Creabitat werken we over sectoren en specialismen heen. We verknopen uitdagingen rond bijvoorbeeld wonen, zorg en welzijn met die rond de landbouw- en energietransitie. Creabitat maakt daarmee het gebiedsgericht werken aan de diverse duurzaamheidvraagstukken concreet en integraal.

We beogen verregaande systeemverandering; een nieuw en generatief ecosysteem. Oftewel; 'gebiedsontwikkeling 4.0', van ego- naar ecosystemen. In onderstaand schema wordt dit verder verdiept (bron www.presencing.org). We onderscheiden in deze matrix 6 sectoren die op systeemniveau aan elkaar verbonden zijn en in Creabitat werken we via deze sectoren aan de zogenaamde transitie naar '4.0'.

Van ego- naar ecosysteem,                                                                  de reis naar 4.0 samengevat in organisatievormen 

Je zou Creabitat als een Innovatie Lab kunnen beschouwen. Want we leren en werken parallel aan elkaar. We profileren ons niet als zodanig omdat de focus op hele concrete en grootschalige  realisatie ligt waarbij we gaandeweg leren, in die volgorde! The time is now!

1.0 : Organiseren rond gecentraliseerde macht: de staat (één sector, gecentraliseerde staat)
2.0 : Organiseren rond concurrentie: staat + markt (twee sectoren, gedecentraliseerde markten)
3.0 : Organiseren rond speciale belangengroepen: overheid + markt + NGO's (drie sectoren, conflicterend)
4.0 : Organiseren rond de commons (drie sectoren, co-creërend) De economische logica van elke eerdere fase blijft bestaan in de latere fasen, maar wordt afgezwakt door een nieuwe meta-context die bepaald wordt door aanwezige 2.0, 3.0, en soms 4.0 praktijken. 

Theory U is een verandermodel voor begeleiders, managers en eigenlijk iedereen die invloed wil uitoefenen op verandering. De methodiek biedt handvatten voor het ontwikkelen van persoonlijk leiderschap, het bouwen van lerende teams en voor het samen zoeken naar oplossingen voor complexe vraagstukken. Dit zijn vraagstukken die andere antwoorden verlangen dan ‘meer van hetzelfde in een andere kleur’. Bij uitstek geschikt voor maatschappelijke vraagstukken, die vragen om samenwerking buiten de grenzen van de eigen organisatie.

In de praktijk

Wat betekent dit concreet voor onze aanpak? We hanteren de U principes en werkvormen. Dat maakt dat we mogelijke sporen vertalen in actie en intentie per potentiële Creabitat locatie. Wat is er al, wat werkt, waar zit mogelijk de hefboom? In theorie zien we dat voedsel zo'n logisch eerste aanknooppunt is. Samen voedsel genereren creëert community etcetera. Maar het kan ook zijn dat er al een kiem van community is, dat er bijvoorbeeld land nodig is. Of er is financiering en de wens. Creabitat vertrekt niet vanuit wat 'wij willen' maar vanuit 'wat er kan' zolang we het grote plaatje daarbij blijven dienen. Geen consessies op waarden maar alle mogelijke creatiekracht om potentie te verwezenlijken.

 

Het U proces; niet lineair – de 7 fasen:

 Het U-proces is gebaseerd op het inzicht dat alles wat leeft met elkaar verbonden is, omdat alles wat leeft, is ontstaan vanuit dezelfde bron. Alles wat leeft is energie en energie gaat nooit verloren. Het is ontstaan uit dezelfde bron en keert daar weer naar terug.
Het U proces is geen lineair stappenplan of projectaanpak. Het is een cyclisch proces. De mens is verbonden met alles wat er is en heeft daarin steeds de mogelijkheid om bewust te kiezen voor zijn handelen. Dit is een keuze vanuit die notie van verbinding: verbinding met jezelf, anderen en de wereld. Het U-proces omvat 7 fasen. De fasen omvatten gezamenlijk een bewust proces van verbinding, om te komen tot wezenlijk andere uitkomsten en vernieuwing. In elke fase zijn de andere fasen ook aanwezig. Daarmee is het een cyclisch proces.

De 7 fasen binnen Theory U zijn niet los van elkaar te zien:

  • Downloading

In de fase van ‘Downloading’ hebben we een beperkte waarneming. We hebben de neiging om daarbij snel te interpreteren vanuit onze automatische piloot. We zoeken naar de bevestiging van het eigen gelijk in plaats van naar de weerlegging ervan (Popper, 2002). We kopiëren oude kennis van onszelf en/of anderen en schieten zo snel mogelijk naar de fase ‘Performing’. Downloaden heeft een belangrijke functie en is wezenlijk onderdeel van ons functioneren. Bewustwording hiervan en bereid zijn je open te stellen voor andere invalshoeken is een belangrijke voorwaarde om het U-proces te kunnen ervaren. Het U-proces start met het bewust stoppen van downloaden.

  • Seeing

De tweede fase begint met aandachtig waarnemen, door daar de tijd voor te nemen. Daarvoor is het nodig de geest te openen (open mind). Dit kan door de oordelen, vooringenomen gedachten en eigen ideeën te herkennen en vervolgens op te schorten. Hierdoor ga je anders, breder en meer open waarnemen.

  • Sensing

In de fase van ‘Sensing’ boor je een andere bron van intelligentie aan: de intelligentie van het hart. Dit kan door je bewust te zijn met wat ieder mens van nature kan: een actieve verbinding aangaan met anderen. Scharmer noemt dit ‘Empatisch luisteren’. Je luistert naar de ander vanuit de ander. Je luistert van binnenuit met open hart. Hierdoor ontstaat een andere, erkennende verbinding tussen mensen. Interessante informatie over de intelligentie van het hart is o.a. te vinden in de film ‘I am’ van Tom Shadyac.

  • Presencing

Presencing’ is een samenvoeging van presence (aanwezigheid) en sensing (waarnemen zonder direct contact). Het verwijst ook naar present zijn: aanwezig zijn in het hier en nu. Door bewust waarnemen met alle zintuigen, inclusief de intuïtie, bereik je deze staat van Zijn. In de fase van ‘Presencing’ heb je verbinding met alle wijsheid en beschikbare bronnen, voorbij de gedownloade kennis en gedachten. In die verbinding bevindt zich ‘de hoogst haalbare toekomstige mogelijkheid’, zoals Scharmer dat noemt, die in het hier en nu zichtbaar wil worden. ‘Presencing’ kun je dus ook vertalen als voor-voelen. Voor de Presence-staat is het nodig een ‘open will’ te hebben; voorbij de angst voor het onbekende te komen.

  • Crystallizing

In de fase van ‘Crystallizing’ verbeeld je een mogelijke toekomst. Via het uitkristalliseren geef je vorm aan de inzichten en ideeën die in de ‘Presencing’ zijn ontstaan. Vanuit de ‘blinde vlek‘ ontkiemt iets anders en iets nieuws. Scharmer beschrijft dit als een helder inzicht, vanuit het niets, met een drang om daarnaar ‘in een oogwenk’ te gaan handelen.

  • Prototyping

In de fase van ‘Prototyping’ ga je experimenteren en eerste ideeën uitproberen. ‘Bijtijds falen om eerder te slagen’ is het motto in deze fase. Co-creëren, samen vormgeven, is een belangrijke competentie binnen ‘Prototyping’. Al doende geef je gezamenlijk de toekomst vorm. In deze fase kun je voorlopers, modellen en eerste ideeën testen en verder ontwikkelen. Tijdens het hele traject in de rechterkant van de U houd je contact met de diepere bron van weten. Dit contact geeft een andere energetische lading aan de activiteiten. Hierdoor beleef je een sterke gedrevenheid en enthousiasme om de toekomst te realiseren.

  • Performing

Met ‘Performing’ verwijst Scharmer naar de uitkomsten van het handelen: het oplossen van een kwestie, het uitvoeren van onze plannen. Dit handelen kan vanuit een onbewust proces vorm krijgen (gebaseerd op ‘Downloading’) of vanuit een bewust proces met oog op het grotere geheel (zoals de U omschrijft).

Vier sporen 

In actie komen klinkt goed, maar wie doet wat? Zeer veel partijen zijn betrokken, van overheden tot uitvoeringsorganisaties. In deze keten heeft ieder zijn rol, maar wie is verantwoordelijk voor het geheel? Een eendimensionale oplossing van dit probleem is er niet en belangen zijn (schijnbaar) tegengesteld. Terwijl iedereen wel baat heeft bij een gezonde samenleving en vitale gemeenschap. Samenwerken aan een systeemoplossing is dus noodzakelijk.


Door het U proces toe te passen willen we op het diepste niveau veranderen; regeneratief! Voor de komende tijd is het belangrijk de balans te vinden tussen snel concrete resultaten willen boeken, versus de tijd nemen om samen goed te doorleven wat er allemaal speelt om zo de juiste interventies te plegen. Alle sporen zijn even belangrijk: het is niet òf-òf, maar èn- èn. Concreet betekent dat eigenlijk vooral doorgaan met wal staat en is bedacht en deze beweging aan te wenden om de aanpak te stretchen naar spoor 3 en 4; op naar 'gebiedsontwikkeling 4.0'.